Share
Het is half november. Om 17.00 uur is het donker, het regent, de verwarming staat aan en je bent met je kindje veel meer binnen dan in de zomer. En je merkt het: je baby slaapt slechter in de winter. Inslapen duurt langer, de nachten zijn onrustiger of je kindje ligt in het pikkedonker wakker en weet niet of het nacht is of ochtend.
Ligt het aan het seizoen, aan een fase, aan de verkoudheid die door het gezin gaat? En vooral: kun je er iets aan doen, of moet je de donkere maanden uitzitten?
In deze blog lees je wat er in de donkere maanden verandert voor de slaap van je baby, hoe je daglicht, beweging en een vast ritme als houvast gebruikt, en waar je op let bij de slaapkamertemperatuur en een verkoudheid.
Niet iedere baby slaapt slechter zodra de klok is teruggezet, maar bij sommige kinderen stapelen kleine veranderingen zich op tot een onrustige periode. In de praktijk zien we vooral deze vijf dingen veranderen.
Op de meeste van deze punten heb je invloed. Daglicht en een vast ritme zijn de ankerpunten waar je mee begint.
Probeer binnen een uur na het wakker worden met je baby in het daglicht te komen. Buiten, of bij het raam: gordijnen open, de fles of het ontbijt aan de kant van het raam. Zo krijgt het lichaam ’s ochtends een helder signaal dat de dag is begonnen. Grijs daglicht is nog altijd daglicht.
Een wandeling met de kinderwagen is in de winter net zo waardevol als in de zomer: buitenlicht is ook op een bewolkte dag doorgaans een sterker signaal dan lamplicht binnen. Plan de wandeling het liefst in de ochtend of rond het middaguur, trek een regenhoes over de wagen en ga toch. Ook een korte ronde telt.
’s Avonds werkt het andersom. Zet vanaf de late middag de grote plafondlamp uit en kies voor een kleine lamp met warm licht, ook tijdens het badritueel en het aankleden. Schermen zijn in dit uur niet handig, ook niet op de achtergrond: licht en beweging houden een baby wakker.
Straatverlichting, koplampen en licht uit de gang vallen in de winter meer op. Een verduisterend gordijn maakt de slaapkamer donker voor de nacht en de dutjes. ’s Ochtends open je diezelfde gordijnen wijd, zodat het verschil tussen slapen en wakker zijn ook in de kamer zichtbaar is.
Een baby die de hele dag in de box of de wipstoel zit, heeft ’s avonds soms minder slaapdruk opgebouwd dan een baby die flink heeft bewogen. Minder beweging kan het inslapen moeilijker maken, zeker bij baby’s die net leren rollen, zitten of kruipen.
Zorg daarom voor bewegingsmomenten binnen. Leg je kindje een paar keer per dag op een speelkleed op de grond om te rollen, reiken en oefenen, of maak een speelhoek met een babygym, een ballenbak of een opblaaszwembadje zonder water. Een dreumes raakt energie kwijt met een kussenparcours of dansen op muziek.
Tegelijk stapelen prikkels zich binnen snel op: de televisie op de achtergrond, speelgoed met lichtjes en geluid, bezoek, een broer of zus die druk speelt. Een baby die veel wegkijkt, jengelt of moeilijk tot rust komt, heeft geen extra afleiding nodig, maar een rustig moment. In het artikel over een overprikkelde baby lees je welke signalen daarop wijzen.
De sterkste basis in de donkere maanden is een voorspelbaar ritme: een vaste opstaantijd, ook in het weekend, dutjes op tijden die passen bij de wakkertijd van je kindje, en ’s avonds de gebruikelijke bedtijd. Dat geeft het lichaam de structuur die het buiten minder goed aan het licht kan aflezen.
Dat het om 17.00 uur al donker is, is geen reden om eerder aan het bedtijdritueel te beginnen als je kindje nog niet moe is. Een baby die te vroeg in bed ligt, kan moeilijk in slaap vallen, ’s nachts wakker worden of de volgende ochtend te vroeg beginnen. Andersom is een lange, gezellige avond binnen geen reden om de bedtijd op te schuiven als je kindje wel moe is. Kijk naar slaapsignalen en wakkertijden, niet naar het licht buiten.
Twijfel je welke wakkertijden bij de leeftijd passen, dan geeft het artikel over een slaapschema voor je baby houvast, net als de gratis Wakkertijdgids. Gaat je kindje steeds over de grens van moe heen, lees dan hoe je een oververmoeide baby laat slapen.
Is je kindje sinds kort om 05.30 uur wakker? Daar zitten vaak twee oorzaken achter. Op zondag 25 oktober ging de klok een uur terug: een baby die daarvoor om 06.30 uur wakker werd, wordt volgens de nieuwe klok om 05.30 uur wakker, en het lichaam heeft tijd nodig om dat in te halen. Daarnaast is het ’s ochtends nog donker. Zonder daglicht weet een baby niet of de nacht voorbij is, en anders dan een volwassene kan hij niet bedenken dat het nog te vroeg is en zich omdraaien.
Behandel de vroege ochtend daarom als nacht, zolang het voor de afgesproken opstaantijd is: kamer donker, zacht praten, geen licht, geen spel. Op de opstaantijd doe je het tegenovergestelde: gordijnen open, licht aan, een vrolijke goedemorgen. Zo leert je kindje dat de dag bij dat signaal begint. Meer lees je bij vroege vogels en de tips voor een soepele overgang naar de wintertijd.
Een warme kamer voelt in de winter gezellig, maar voor een slapende baby is koel beter: VeiligheidNL adviseert een kamertemperatuur van 16 tot 18 graden. Zet de verwarming in de slaapkamer laag of uit en zoek de warmte in een goed passende slaapzak, niet in extra dekens. Een dekbed raadt VeiligheidNL de eerste twee jaar af, en losse spullen horen niet in het bedje. Twijfel je of je kindje het te warm heeft, voel dan in het nekje.
Lucht de slaapkamer elke dag even, bijvoorbeeld met het raam een paar minuten open terwijl je kindje in de woonkamer speelt. Een luchtbevochtiger is meestal niet nodig. Merk je dat de lucht heel droog is, dan kun je er een proberen; houd hem wel schoon volgens de gebruiksaanwijzing.
Is je baby verkouden, dan slaapt hij vaak lichter, omdat een verstopte neus drinken en ademen lastiger maakt. De neus vrijmaken met een zoutoplossing kan verlichting geven. Geef verder geen middelen zonder overleg, en neem bij koorts, benauwdheid, slecht drinken of zorgen contact op met het consultatiebureau of de huisarts. Hoest je kindje veel in de nacht, lees dan over een baby die hoest tijdens het slapen.
Een paar slechte nachten tijdens een verkoudheid of na een druk weekend horen bij het seizoen. Zodra je kindje beter is en het ritme terug is, trekt de slaap meestal vanzelf bij. Blijft de onrust weken aanhouden, dan speelt er waarschijnlijk meer dan het weer.
Vaak gaat het dan om een ontwikkelingssprong of een slaapregressie: je kindje leert zitten, staan of praten en oefent dat ook in bed. Of het ritme past niet meer bij de leeftijd, bijvoorbeeld omdat een dutje eraf mag. Houd een week een simpel logboek bij met slaaptijden, voedingen en wakkere momenten; daarin zie je sneller een patroon dan midden in de nacht.
Slaapt een baby meer in de winter?
De slaapbehoefte van een baby hangt vooral samen met de leeftijd, niet met het seizoen. De National Sleep Foundation geeft per leeftijd een bandbreedte, bijvoorbeeld 12 tot 15 uur per etmaal voor baby’s van 4 tot 11 maanden, en die verandert niet in de winter. Wel kan een baby door minder licht en beweging overdag slaperiger lijken en ’s nachts onrustiger slapen.
Helpt een wandeling in het donker nog voor het slapen?
Het effect van daglicht is er na zonsondergang niet meer, maar frisse lucht en het schommelen van de kinderwagen kunnen een baby wel kalmeren. Let erop dat je kindje niet vlak voor bedtijd in de wagen in slaap valt, want dan verschuift de bedtijd. Houd een avondwandeling daarom kort.
Moet ik de bedtijd aanpassen als het vroeg donker is?
Nee, houd de gebruikelijke bedtijd aan en laat je leiden door de wakkertijden en slaapsignalen van je kindje, niet door het licht buiten. Is je baby na een dag met korte dutjes eerder moe, dan kun je die avond iets eerder beginnen. Verschuif de bedtijd alleen structureel als dat dagen achter elkaar zo is.
Glijdt het ritme in deze weken steeds verder weg en lukt het niet om het met daglicht, beweging en een vaste bedtijd terug te vinden? Dan kan het helpen om er samen naar te kijken. Bij slaapcoaching brengen we het ritme, de wakkertijden, de slaapomgeving en de voeding van jullie kindje in kaart en maken we een plan dat bij jullie gezin past.
Wij vinden het belangrijk dat je weet wat je kunt verwachten en wij realistische verwachtingen kunnen afgeven. Tijdens een kennismakingsgesprek zullen wij altijd een eerlijk advies geven of wij denken jullie te kunnen helpen. Ben je benieuwd wat wij voor jou kunnen betekenen? Plan dan een gratis telefonisch kennismakingsgesprek in.
✦ Schrijf je in voor de nieuwsbrief! ✦
De eerste koude nachten zijn er en de zomerslaapzak van je baby voelt ineens erg dun. In de...
Het is oktober. De verwarming gaat voor het eerst weer aan, je voelt ’s avonds koude handjes en...
Je baby kwijlt de hele dag, bijt op alles wat binnen handbereik komt en wordt ’s nachts ineens...
Ontdek hoe je je dag bewust en vol energie begint met deze eenvoudige gids
